Gedicht: 'In den vreemde logerend, denk ik aan mijn naderende drieënzeventigste verjaardag'

Het wit van deze volle maan
doet mij denken aan destijds
een jarretelgordel.

Dat nu al herfstwind schuurt
over de verlaten vlonder
is niets nieuws.

Ik heb geen jacht dat dobbert
dat de wind vannacht
zal keren.

Wáár mijn toekomstige graf al
klaarligt, mag voor nu
nog Joost weten.


--Lloyd Haft
 

Nieuwe bundel 'Intocht'

Om op tijd te zijn voor een presentatie op 23 juni heb ik mijn nieuwe dichtbundel, Intocht, niet bij een commerciële uitgever aangeboden maar in eigen beheer uitgegeven. Het boek is en wordt als POD-uitgave gedrukt door het American Book Center in Den Haag. Exemplaren kunnen worden besteld op hun website (abc.nl) voor euro 7,60 plus portokosten:

https://www.abc.nl/book-details/intocht/g9789492563415

Deze bundel is geïnspireerd door mijn ervaringen als zanger en lezer bij een katholieke gemeenschap van de Slavisch-Byzantijnse ritus in Den Haag. Intocht is een verslag in gedichten van de blijvende verbondenheid na een overlijden. Verbondenheid met de overledene, maar ook met de andere leden van de gemeenschap, die 'de levens- en de nadag samen' blijven beleven.

Hieronder volgt het nawoord van de bundel, met daarna de eerste twee gedichten.

-- Lloyd Haft
7 juli 2018

NAWOORD

Toen Kees Hoogzaad in december 2013 overleed, kreeg ik een machtige impuls om na enkele jaren waarin ik mij op inactief had gesteld, mij weer te gaan scharen bij de kring van Slavisch-Byzantijnse katholieken in Den Haag. Zoals zo vaak werd het wegroepen van de één voor anderen aanleiding om weer bij elkaar te komen. Om een gedicht uit deze bundel te citeren: de Geest is een ‘vlam die verteert en vergadert’.

            In de Slavisch-Byzantijnse religieuze praktijk spelen beelden een voorname rol. Wat niet in woorden of logica gevat kan worden, kan men zich voorstellen en, althans of alvast, in die zin beleven. In de kerk, vaak ook thuis, is men omringd door ikonen die de aanwezigheid van een tijdloze gemeenschap voorstelbaar houden. Een beeld, met toewijding op een houtje geschilderd, is uit de liefdevolle voorstelling voortgekomen en voert daar steeds in terug.

Ook een fysiek gebaar kan een uitbeelding, een aanschouwelijk-maken, zijn. Het aansteken, bevestigen of in de hand houden van een kaars is een verwelkoming en een doorgeving van licht. Wie voorleest uit een eeuwenoude gewijde tekst waar dat licht op valt, brengt er een hoorbare dimensie bij. Gedurende vele jaren had ik het voorrecht zanger en lezer te zijn bij de Kerk van de Gedaanteverandering des Heren in Den Haag. Telkens werd ik aangedaan, en in mijn eigen taalgebruik beïnvloed, door de vertalingen die ik daar zag van de Oud-Slavische gebedsteksten. Door de directheid van stijl, waarin niets werd verklaard en dus afgezwakt, bleef de krasse lichaamstaal behouden van juist de geestelijke voorstelling. Hiervan mogen passages getuigen als

Moge mijn gebed u zijn/ als wierook vóór uw aangezicht

en

Heb in u mijn smeking...

Na het overlijden van Kees en het weerzien met zovele geestverwanten, kon het niet anders of ik zou erop doordenken, doorvoelen, en op mijn manier reageren. ‘Mijn manier’ zou dan zijn, conform mijn aard: er iets over schrijven. En dan niet in de logische, beperkte en beperkende taal van het wereldse proza, maar in poëzie. Poëzie, als zingevende brug tussen wat is en wat zou kunnen zijn, spreekt vaak iets uit wat de taal van de straat, of de krant van gisteravond, niet kan noemen. Als we iets kunnen ‘beamen’ – eigenlijk ‘er amen op zeggen’ – waarom zouden we dan een dierbaar mens na diens verdergaan niet ‘nabeamen’? Als wij ‘overschaduwd’ kunnen worden, waarom niet ook ‘overlichaamd’ tijdens ervaringen van het vermeerderde lichaam dat Paulus in 1 Korintiërs 12 en Efeziërs 4 heeft beschreven? Een ‘intocht’ is (onder andere) in de Oosterse liturgie het moment waarop de priester met brood en wijn feestelijk binnentreedt – maar waarom niet ook iemands intreden in een nieuwe bestaansvorm?

            Na de uitvaart van Kees werd ik achtervolgd, na-aangedaan, door herinnerde beelden en terugkomende zinsbeginselen. Een kring mensen die met flakkerende kaarsen in de hand om een graf stonden. Een glimmend schaaltje op tafel in de keuken van een kerkhuis. De lichtval in een sacristie, gezien door een lezer op weg naar zijn lessenaar in de vroegte.  Ik tekende ze op, ordende ze, en wijdde vaak de kleine uurtjes aan de vreugdevolle arbeid er een soort Nederlands van te maken.

            Nu, na vier jaar, lijkt mij de tijd gekomen om deze optekeningen met anderen te delen. Om wat als ingeving begon, weer dóór te geven. Zo is de kring pas rond.

Lloyd Haft

Oegstgeest, april 2018

Wij staan om je graf gebeden te zingen

Uit de botten nu

de letter in bestorven,

het nabeamen dat ons enig

eeuwig woord zal blijven

spreek je waar wij zingen,

klink je waar wij dringen

rondom je graf, groeve

die al open gaat in antwoord,

weerwoord op de hemel:

aardes nieuwste oog.

Zangers aan uw graf

Het woord dat u zou spreken

wordt nu onder ons bewaard

(wat is waarheid

anders dan bewaard?)

en hoe het klonk

of niet meer kon –

scheelt nu nog één letter

op de lippen die u nabelijden:

zerk of zwerk:

daar blijft zo weinig tussen –

wij die nog uitademen

de wee van wij.

 

Twee Lieshoutse verzen (gedichten)

PAUW

Al lopend

kreeg ik ogen

zie mijn rug

van alle varen

thuis mijn dek

van stille veren

liggend zeil

dat open zal

waar u ten volle ziet.

OUDE PAUW

Pen op de rug die afloopt, toe-

loopt op een oog:

oudste die het langste daglicht

houdt, weet ook ’s winters

achter zich het oog,

oog dat ook na alle vallen

toont, alle rui, alle

rouw allang te boven.

--Lloyd Haft

oktober 2017

KERAMISTE (gedicht)/ 女陶藝者

Toen je de klei raakte

ging het voor mij leven – dit

altijd al in aarde levend, nu

lijvig licht

dat de stroom al zoekend

achterliet onder de oude wachtende,

altijd af-

wachtende, wetende bomen.

--Lloyd Haft

 

女陶藝者

當妳摸觸黏土

於我是生動--它

常年存在土壤中，現今

塑形持光

是流川不斷找尋

遺留在   老早等待，

時時

不停等待，本就有知的樹叢下。

作者：Lloyd Haft 漢樂逸

翻譯：蘇桂枝 Katie Su

Stroper (gedicht)

STROPER

Spiegeling uit water,

gloeiing uit het steen:

zo nam ik uit elk werelddeel

dát licht,

die glimp mee.

Samen één tocht:

waar ik kwam

kwam hét verder.

Er bleef geen sprankje buiten

dat zich flitsend binnen wist.

O en hoe groot, hoe goed zal zijn

die dag mijn koffer, kist

vol van vrijgekomen licht:

alles wat ik hier gezien

en niet gezegd.

--Lloyd Haft

Oktober 2016

Antwoord op Ming Govaars (gedicht)

Ming Govaars (Dr. M.T.N. Govaars-Tjia, 1922-2016) is onlangs op 93-jarige leeftijd overleden. Zij was een wereldberoemde wetenschapper, een unieke persoonlijkheid, en een inspirerend mens. Na haar overlijden werden annonces rondgestuurd waarop zij al maanden tevoren met de hand een citaat had geschreven: ‘Het vuur rust in zijn as’.

Als iemand die haar al sinds 1974 kende, had ik er geen vrede – geen ‘rust’ – mee dat dit haar laatste woorden zouden zijn. Zij was geen type voor rust, als ideaal of in de praktijk. Een van haar favoriete motto’s was: ‘If you have nothing to do, don’t do it here!’

Ik schreef in antwoord de volgende regels:

Laat de as

nu eindelijk

voor wat as was:

het vuur

is allang

verder.

--Lloyd Haft

mei 2016

Ader nabij (gedicht)

Wie het veel om zich heen hoort, gaat al

in de dood geloven,

waant zich al nabij,

na nog, bij nog hen

die al ontvloden,

taal noch teken boden

waar de laatste roep ontsprong.

--Lloyd Haft

Nog op het kerkhof staande (gedicht)

Waar weg is

beweegt het nog,

zie ik voor mij uit:
in wind boven de graven

vlam die flakkert.

Ik die hier nog handen heb

houd nu voor ons beiden vast

de ene kaars,

ene vlam,

eendere als toen wij samen

kwamen,

zagen,

waren.

Nu jij weg bent

houd ik je bij mij bewezen,

ik die mede bewogen

meega in weten:

hier

in de vlam die verteert en vergadert

zag ik je komen,

zie ik je gaan.

--Lloyd Haft

Waterwegen (twee gedichten)

GEUL

Daar stroomt het:

waar kolk naar kolk,

wiel naar wiel doorwil,

leeg in leeg doorlengt,

lus aan lus reikt,

oor naar oor open, door-

zwijgend horend.

VAART

Van kolk naar kolk beschrijft de stroom,

laat de lijnen komen

die ontbindende verbinden,

wissende doen weten:

waar het komt

daar zal ik zien,

waar het klinkt

daar zal ik zingen:

ademend beamende
van oog tot oog.

--Lloyd Haft

Lichtgaten (gedicht)

Altijd wist ik ramen mij

nabij, vensters,

bressen in de lange muur

van mensen met hun woorden,

poorten van een licht dat niet verluidde,

gloren zonder galm.

Nis met altijd nog

een nis erachter: uit-

sparing, in-

dieping, zien,

ademen: want licht en adem

komen samen,

worden waar ik nader één:

één met één erachter in nog niet:

nis waar het altijd wakend licht

mij altijd nader wacht.

--Lloyd Haft

Bosvijver (gedicht)

Moeder, wat u samenbracht –

alles wat zich mij

heeft willen noemen –

was mij veel,

meer dan alle toppen

van het bos rondom.

Als vissen om een drijvend korstje

vraten aan uw hart gedachten

ieder met een mond,

elk een honger.

Inwachtend, in-

dragend liep u vol.

Uw lijdens groeiden uit,

werden leden: mijn

longen uw verlangen,

nieren uit uw nood,

lippen uit uw hongerende mond,

woorden uit de lippen

die als wolken in de koele morgen kwamen.

Zo bracht ik verder wat zich in u

zocht, nergens vond:

honger het enige dat bij u bleef.

Nu alle jaren, alle ringen

weg en alle lijn verwaaid,

terug in het bos van toen,

hier aan de oude oever, denk ik

terug aan u,

hier aan u –

waar moet ik u vinden anders

dan beneden,

onder in het water

dat de bomen spiegelt nog, niet meer u?

Hier aan u –

hier laat ik weer,

laat ik neer wat weegt,

haakt,

hangt ons als een honger aan elkaar.

--Lloyd Haft