Twee gedichten uit Formosa

(1)   Wij hebben het erover of wij zullen verhuizen

Waar je stem is, wil ik zijn

zoals op onze eerste dag

toen jij aan stilte die hem veilig hield

mijn naam ontsloot

samen met namen van vogels –

mees, jonge merel;

bloemen die daar uit het stof

ontstonden – krokus,

sneeuwklok, narcis –

wuifden, gaven

aan je groet gehoor.

Wij spraken met geen woord

van ‘ons inrichten’, volgden waar warmte ons

over de aarde geleidde:

in de dag die niemand eerder zag

bloemen open, ogen.

(2)   ’t Is weer voorjaar maar jij bent op reis

Wij waren samen, die

lente. Ik dacht dat zon

uit de hemel kwam, licht

uit hoger viel.

Als wij door de stad

liepen zei ik: muren,

straten zijn valleien,

ons gaan is een rivier

tussen rotsen. De stomme stenen

laten ons fluisterend

passeren want wij gaan,

wij zijn niet altijd hier.

Jij bent dus nu niet hier

of als een naam, een fluisteren,

een vorm van mijn lippen.

Maar uit iedere porie

van de stenen om mij heen

komt warmte,

dringt weer die zon.

Jonge populieren

kleuren naar de dag

dat wij hier kwamen.

Zie hoe de aarde zelf

herinnert, viert

in rijzende takken hoe wij

kwamen, wij die de zon

brachten, geleidden,

gaven aan de jonge vlieren.

--Lloyd Haft (uit Formosa, Querido 2005)

Paintings by Joseph Yen 2 (poems from Formosa)

(1)   Lotus by Night

How to tell the dark

from the blossom it feeds?

Leaf’s shadow spreading

from stem rising?

And the water – where

else than in waves,

never the light

but the light divided –

up now,

down then,

never where it was,

breaking into sight

wherever I am breaking,

wherever an I is spreading,

mirroring its leaf, its shadows,

ever its deepening eyes.

(2)   Mother and Child

Where do I have a face

except where I am open,

where up I look

and into me you be?

Where are my lips

except at your coming?

Saying you I see,

know in your name my need.

Eyes closed –

where I feel you is light –

knowing in your ribs

a form of my hand: fingers of me,

finding me now:

what made my face

and seeks my face

and feeds me, feeds with seeking.

--Lloyd Haft (from Formosa, Querido 2005)

Lodgings of Light (poems from Formosa)

(1)   Abele

Is light from over?

No, it is I

seeing the leaf from under,

I who stammer it is,

say it is white in the wind.

I who am here

to see it in falling:

turning and over in wind.

If my hands weren’t here

no one would feel

the edge, no one speak of a vein

that glows within.

Here in the falling

I speak for the leaf,

name it in turning and over,

over and over in wind.

(2) Remnant

Light is what is left –

what is!

What stays above the rock

at the water’s passing,

not of any color

but keeping color and all

in a rainbow’s spray,

a peacock’s fan,

showing each drop

as a round of the many,

one of the manying reaches

of light’s ever-widening hand.

Each is a mirror,

each is a member of me,

showing a way that I came,

gleam of the river I am.

--Lloyd Haft (from Formosa, Querido 2005)

Twee bomen uit Formosa (gedichten)

(1)   Abeel

Is licht van omhoog?

Nee, ik

die hier stamel zeg

licht.

Ik die het blad

zie, noem,

benoem van onderen

wit.

Zonder mijn vingers

zou niemand de randen

weten: en aderen

gloeiend erbinnen.

Ook waar het valt

blijf ik het blad belijden,

zie waar wind het opneemt

voorbij deze lippen.

(2)   Kersenbloesem, pruimenbloesen

voor Fou Wei-sin

Zoals de daken der mensenhuizen

een vorm aan de hemel verlenen

brengen de bomen plots

bloei op de leegte over.

Pruim uit het oosten,

kers van over de zee –

hoe weten zij bij ons

uit te komen?

Hoe in de winterse dag

handvormig bloeien, licht

vingervormig leggen?

Je wijst, wilt dat ik ook

zie hoe zij groeien: kers

recht pruim dwars, twee wijzen

van reiken. Nee:

reiken doen wij alleen. Zo

meteen breng je me naar het

station, reik ik je

een hand en ben weg:

weg als de kou uit de bomen.

--Lloyd Haft (uit Formosa, Querido 2005)

Poems from Formosa 1

(1)   Near Amersfoort

Wherever we walked –

wasn’t it a bridge?

Didn’t we see gates, tall

stones opening,

rising before us?

Water risen to wave,

streets risen in widening sun,

goldening stones

opening into the wind –

together we saw.

There we were carried,

there we were borne

over. Gates: we saw them,

saw them here and risen,

saw them go before us

over the stone, the flow.

(1)   Cherry Blossom, Plum Blossom

for Fou Wei-sin

Like roofs of human houses

patterning sky,

writing over emptiness,

suddenly the trees

branch out flowering where nothing was.

Plum of the East, cherry

from over the ocean – how do they know

to warm with us here?

How in the dusk of winter show

bright petals, bring

fingers of light through?

You point, want me to see

the ways: how cherry

rising grows and plum across, both

reaching. Yes, but they won’t:

only we reach.

When you drive me to

the station I will reach you

a hand and be gone:

gone as the cold from the trees.

--Lloyd Haft (from Formosa, Querido 2005)

Schilderijen van Huang Junbi (gedichten)

(1)   Restant

Licht is er over –

iets blijvends

boven de rots

water en oever voorbij

niet van een kleur

maar alle kleur houdend

hoog in de mist waar de regenboog,

de pauwstaart schitterend stijgt,

iedere druppel een parel

aan een van de vindende vingers

die de dag als blinde tastend

als een blinde spreidt.

Ieder een spiegel

met mij gekomen,

een van de stromen,

een van mijn wegen naar mij.

(2)   Hengelaar

Waar de stroom hinder

ontmoet – daar wordt de glimmende vis

gekeerd, gegeven,

gedreven naar mijn haak of hand.

Waar de steen halverwege de stroom

opstaat en zijn wit laat zien –

onderbuik, warm van de bedding,

die het moederwater keert, spat,

bovenlegt in breking

boven water uit –

krom, druppend: vissenrug,

regenboog verwant.

Daar is de stroom die zingt,

boven blijft stromen,

nevelachtig helder, van

ziens orde al.

Daar staan mijn ogen

in mist, tegen kou gekant,

mijn arm die daar de flits,

de vis verwacht.

(3)   Vissers, rotsen

Zal ik de stroom –

rivier waar licht op leefde –

door de engten van herinnering

terugvinden?

Rotsen staan,

duren, niet spreken,

houden in stilte en mist

de horizon dicht.

Zovelen stonden hier,

hoedden en hielden zich

niet in breuken omhoog

maar hier waar de stroom nog lispelt,

niet meer zingt.

Mannen en kinderen

stonden hier hun uur in mist,

maakten zich stekken in wind.

Geen rimpeling hier

die wijst de plaats van hun angel.

Water dat zwijgt van ijzer, zwijgt

van bloed er nog in.

--Lloyd Haft (uit Formosa, Querido 2005)

Paintings by Joseph Yen 1 (poems from Formosa)

(1)   Autumn River in Moonlight

In later light

(that is the only light)

we see above the river

what hid so long within:

fin, claw risen,

eye that opened wide above

the reds and roofs,

over the clay and tin

our warmth was never in,

warmth we tried to gather

from the sun whose day was shorter

than our ever-going river,

river that we always said

would end in light. But what,

what is the light of ever?

What is the color of risen?

gleam of a gill,

cry of a gullet

when Eye the ever-famisher

is fed and at last filled?

What but the form of our hunger

rises, is our light?

Over the rock and the river

hunger, hunger is.

(2)   Dwellings by a Giant Rock

The hand that rises here in stone –

the over and above –

is it the rock’s own,

rising over the river

in green we see but seldom

say – so over,

so other than the river,

shaped as the living

but over and on, reaching

where we seek but seldom

say? Is it ours? reaching from our little

slope of roof and bone, our little

shadow where we come to live, beating

our heart against the mountain

till a light is seen,

a hand is given?

--Lloyd Haft (from Formosa, Querido 2005)

Schilderijen van Joseph Yen 1 (gedichten)

(1)   Herfst: rivier bij maanlicht

In het latere (dat het enige

licht is) zien wij

boven de lange rivier uit

wat zo lang van binnen begon

–        vin, schub verrezen,

oog dat uit wou rijzen

boven de roden en daken,

boven de pannen die de zon

niet hier hielden,

zon die over de bedding sloop

ál achterlatend

dat lichten wou bij ons,

bij ons die altijd wisten

dat de rivier in een licht

uitgaat. Wat zou,

wat kan nog een vorm worden

na, nader dan de kieuw

die opengaand bloedde,

dan het oog dat zag

waar het hongerde?

Wat rijst, wat licht er boven ons

dan de vorm van onze honger?

Over de rots, daarboven gaat

honger op, honger.

(2)   Rotsen, woningen

Men ziet hier een hand –

iets over, een boven.

Hoort het bij de berg? Iets

boven de rivier uit gerezen

in groen dat wij zien maar niet

noemen, zo boven,

zo anders dan de stroom,

naar het beeld een levende

maar verder, waar wij zoeken niet

zeggen? Is van ons

dit reiken langs donkere

daken en plekken en benen,

ons hier waar wij heen in blijven,

met ons hart tegen de berg kloppend

of er een licht gezien,

een hand gegeven?

--Lloyd Haft (uit Formosa, Querido 2005)